Người thông minh nhất trên đời là người thành thật nhất

Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, phổ quát người ý kiến “chính trực ngay thẳng thường thua thiệt”, họ thường chấp tham gia được mất ở trước mắt mà quên rằng:

"Chỉ có dám sống thật với chính mình, chúng ta mới đủ sức vượt qua những gian nan của cuộc sống và giải quyết được thành công hoàn hảo trong tương lai".

Người thông minh nhất trên thế giới là người ngay thẳng nhất (Ảnh minh họa)

Án Thù là một nhà văn, nhà chính trị nổi tiếng thời Bắc Tống. Những thi sĩ lớn thời đó như Âu Dương Tu, Phạm Trọng Yêm, v.v… đều là học trò của ông.

Năm mười ba, mười bốn tuổi, Án Thù đã nổi tiếng khắp nơi về sự học rộng, đa tài của bản thân. Các quan lại địa phương rất mến mộ kỹ năng của ông và đã quyết định tiến cử với triều đình, cho ông đi gặp mặt bệ hạ.

Thật trùng phù hợp! Khi Án Thù đến kinh kì thì cũng đúng là lúc đang diễn ra kỳ thi đình. Người nhập cuộc cuộc thì này là đều là những ông cống, ông nghè được các địa phương lựa chọn, cử đi thi. Án Thù không phải tham gia thi tuyển, mà được tiến cử tới chạm mặt nhà vua. Nhưng Án Thù nghĩ là, chỉ có thông qua thi cử mới có thể bình chọn bản thân có tài học thực sự hay không. Vì thế ông chủ động xin được tham gia kỳ thi và đã được nhà vua ân chuẩn.

Nhập cuộc kỳ thi này có hơn 1.000 người. Có phổ thông người là học giả cao tuổi đã liên tục ứng thí trong rộng rãi năm, mái đầu đã điểm bạc. Có phổ biến người là thí sinh trẻ tuổi đang chứa chan sức xuân và người ít tuổi nhất trong kỳ thi này chính là Án Thù.

Ban sơ, ông cũng hơi lo sợ, nhưng ngay sau đó ông tự trấn an rằng tuổi của bản thân còn bé xíu, nếu kết quả thi không cao thì điều này chứng tỏ học vấn của chính mình vẫn còn hời hợt, vốn kiến thức của bản thân vẫn chưa đủ, cần phải tiếp tục khắc khổ học tập, có gì phải thấp thỏm, lo lắng chứ? Sau khi nhận đề thi, Án Thù xem chu đáo, và cảm thấy ngạc nhiên khi nhận thấy đề thi này ông đã từng làm cho lúc trước và được phần nhiều người thầy danh tiếng khen ngợi.

Lúc bấy giờ tâm cảnh án Thù rất tranh chấp. Quả thực bài văn đó do ông tự viết, hiện nay chỉ cần chép lại, tuy nhiên nó cũng phản ảnh được trình độ học thức của bản thân, chẳng thể nói là sao chép được, hơn nữa quan chủ khảo và các thí sinh khác đều không nhân thức. Thế nhưng, ông lại nghĩ bài văn đó do bản thân ngồi ở nhà viết dĩ nhiên sẽ dễ dàng hơn ngồi viết ở trong phòng thi. Ví như ở phòng thi thì chưa chắc đã viết tốt được như thế. Án Thù nhớ đến lời dạy của thầy: “Tìm hiểu học thức cần phải trung thực, giả dụ như thả lỏng thì chỉ làm cho hại bạn dạng thân mà thôi”. Nghĩ vậy, nên ông quyết định nói ra sự thực, đòi hỏi quan chủ khảo đổi cho ông đề thi khác. Thế nhưng lề luật trường ốc rất nghiêm khắc. Mấy lần Án Thù định lên tiếng đều bị quan giám thị ngăn lại. Vạn bất đắc dĩ Án Thù phải lấy bài văn đã viết khiến cơ sở sau đó bắt đầu tu bổ, thêm thắt. Án Thù đã chấm dứt bài thi một phương pháp mau lẹ.

Sau vài ngày chấm thi nặng nhọc, các quan chủ khảo lên tiếng, Án Thù là một trong những thí sinh có điểm cao nhất và được tham gia cung điện diện kiến nhà vua để tiến hành thi thêm lần nữa.

Khi chạm chán Án Thù, nhà vua phấn kích nói: ”Bài thí của nhà ngươi trẫm đã đích thân xem rồi, không ngờ nhà ngươi nhỏ tuổi mà có tài học thức sâu rộng như thế?”. Nghe nhà vua nói thế, Án Thù hối hả quỳ xuống tâu rằng bản thân mình có tội. Rồi ông kể lại cho nhà vua nghe về sự hên trong kỳ thi vừa rồi, cùng lúc xin nhà vua ra cho mình một đề thi khác để làm ngay trong cung điện.

Sau khi nghe Án Thù nói hoàn thành, cung điện bỗng nhiên lặng phăng phắc. Bạn nào cũng kinh ngạc, nghĩ thầm:“Cậu tí hon này quả là ngốc, người khác mong được may mắn như thế mà không được, thế mà cậu ấy còn muốn đổi đề khác để thi lại”. Một lát sau, nhà vua cười lên thật to và nói: ”Quả thực trẫm không nhìn nhận ra. Nhà ngươi chẳng những có tài học vấn uyên bác bỏ, mà còn rất thành thật. Được rồi trẫm sẽ cho ngươi được mãn nguyện”. Ngay tức tốc, nhà vua cùng các đại thần luận bàn với nhau, rồi đưa ra một đề bài có chừng khó hơn để Án Thù làm cho ngay trước mặt công chúng. Án Thù cố gắng kiềm chế nhạo sự bít tất tay, hồi hộp, tập trung tâm trí lập cập xong xuôi bài thi và nộp cho nhà vua. Đại chúng xem hoàn thành đều trầm trồ bái phục. Nhà vua cũng rất sung sướng, ca ngợi ngợi Án Thù không ngớt lời và phong ngay cho ông học vị tương đương với tấn sĩ. song song nhà vua còn nhắn gửi các đại thần phong cho Án Thù một chức quan, để ông có yếu tố kiện rèn luyện, kì vọng sau này ông sẽ biến thành rường cột của đất nước. Ngay sau đó, Án Thù được bổ nhiệm một chức quan ốm ở viện hàn lâm, nhưng vì bổng lộc ít nên cuộc sống của ông vô cùng chật vật.

Thời bấy giờ dương thế thái hoà, trong kinh đô đâu đâu cũng thấy cảnh vui chơi, bè cánh hát. Các quan trong triều người nào cũng ba ngày càng tiệc lớn, năm ngày càng lần đi ngao du. Cuộc sống thật thong thả, thoải mái. Án Thù cũng rất thích uống rượu, khiến thơ và ước muốn được giao lưu với các văn nhân khắp cõi tục nhưng hiềm một nỗi không có tiền nên ông không thể thực hiện được ý muốn của bản thân mình. Ngày nào cũng vậy, sau khi khiến kết thúc công việc, ông lại trở về thư trai đọc sách, hoặc cùng đồng đội bàn bạc về văn chương.

Một thời gian sau, triều đình muốn tuyển chọn lựa một viên quan phò giúp Hoàng thái tử, với yếu tố kiện học thức cao và phẩm hạnh phải tốt. Các đại thần đảm trách việc tuyển lựa chọn rất cẩn trọng trong lần tuyển người này. Họ tiến hành lưu ý, sàng lọc đa dạng lần, nhưng vẫn chưa lựa chọn được bạn nào. Nếu lựa chọn người không đảm đang được nhiệm vụ họ sẽ bị nhà vua la rầy trách.

Một hôm, nhà vua ra chiếu chỉ, yêu cầu các quan phụ trách việc tuyển lựa phải đưa Án Thù vào danh sách các ứng viên. Vì thời gian trôi qua đã lâu nên phần đông đại thần không nhân thức Án Thù là ai. Sau khi khảo sát, họ mới biết đó là một viên quan bé trong viện hàn lâm. Dân chúng đều cảm thấy lạ mắt bởi không hiểu vì sao nhà vua lại bình chọn Án Thù cao như vậy.

Thế ra, nhà vua nghe nói Án Thù suốt ngày đóng cửa đọc sách, không bao giờ yến tiệc chơi bời, lại nghĩ đến sự thể hiện của Án Thù trong cung điện, nên ông nghĩ là Án Thù không chỉ là người có tài năng mà còn là người cần mẫn, ngay thật. Chọn lựa một người như thế phò tá cho Thái tử quả là rất phù hợp. Chính vì vậy, nhà vua đích thân đề cử Án Thù.

Trước khi nhận chức vụ mới, theo thông lệ Án Thù phải đến lạy tạ nhà vua. Sau khi dặn dò Án Thù, nhà vua đánh giá tốt ngợi ông: ‘‘Ngày ngày đóng cửa đọc sách, không yến tiệc rượu chè, quả là một tấm gương sáng cho quần chúng học tập”.

Án Thù nghe hoàn thành, bèn cúi đầu nói: ”Thần không phải là không muốn rượu chè, vui chơi cùng với tao nhân trong dương gian. Nhưng chỉ vì thần nghèo túng, không có tiền nên chẳng thể giao thiệp cùng với họ. Nếu như thần có tiền, cam kết thần cũng sẽ khiến cho như người khác. Thần cảm thấy trinh nữ trước lời khen của thánh thượng!”.

Nhà vua nghe dứt rất cảm động và nghĩ bụng: Cố định bản thân mình phải trọng dụng những người thành thật như thế này.

Trong khoảng đó trở đi, chức quan của Án Thù càng ngày càng cao, tăm tiếng cũng càng ngày bay xa. Nhưng ông luôn giữ được đức tính thành thật và ý thức siêng năng chăm chỉ cho tới tận những ngày sau cùng của thế cục.

Một nhà văn nổi tiếng đã từng nói: ”Có sự thành thật, cuộc sống con người sẽ tràn đầy ánh nắng”. Thể hiện cụ thể của đức tính thành thật là dám nói lên sự thật, không nói những yếu tố gian dối. Khiến việc nghiêm chỉnh, nói năng thật thà, đó là phẩm chất đạo đức mà một người muốn thực hiện được chiến thắng xuất sắc trong sự nghiệp thiết yếu.

Một vị chính trị gia lớn đã từng nói: ”Những người tự cho bản thân là lanh lợi thường không có được những kết cục tốt đẹp. Người mưu trí nhất trên thế giới là người thật thà nhất. Do vì chỉ có những người thành thật mới vượt qua được sự thử thách của lịch sử và thực tế”.

ST

Có thể bạn quan tâm: