Bài dự thi: Một thoáng Tô Châu

Trước khi tới Tô Châu, Tuấn- một người bạn đang làm cho phân tích sinh ở Đại học Tô Châu, với trải nghiệm dẫn “city tour” dày dặn đã lên list các địa điểm tôi cần và phải đi khi tới đây, đồng thời cũng cảnh báo tôi rằng tôi sẽ khá mệt khi phải đi lại đa dạng nơi dù việc duy nhất mà tôi phải làm giữa các điểm du lịch chỉ là đưa chân lên và đặt chân xuống tàu điện ngầm. Và tôi nên bỏ nhu cầu đi sắm một nhân tố gì đó sâu sắc hơn, trầm lắng hơn ở đây vì nhân tố đó khó mà có được trong một chuyến đi ngắn ngày, chưa kể thời gian tôi tới cũng không lý tưởng vì Tô Châu vừa qua mùa sen nở nhưng cũng chưa bước vào mùa lá đổ.

Thành phố này có cái gì đó dở dang, khép nép trong tiết trời bốn tuần mười sụt sùi và se sắt hơi may. Nhưng tôi vẫn cứng đầu, cứ cho là tôi không có hên tìm được sự đồng điệu nơi thi nhân Trương Kế về nét hấp dẫn đượm đà của chốn thiên đàng dưới hạ giới này thì tôi cũng sẽ tới đây dù chỉ để hít hà bầu không khí tịch mịch nhưng đậm nồng những trị giá văn hóa truyền thống, lạ thường nhưng rất mực thân cận được ủ ấp qua nhị nghìn năm trăm năm lịch sử. Bởi lẽ như nhà văn Yoshimoto Banana đã viết, dẫu cảnh sắc có thay đổi, nhưng những giá trị tinh túy ấy vẫn hiện hữu giả dụ ta, bằng cả thân thể và tâm hồn bản thân mình, đón lấy và để vấn đề đó thật tự nhiên thấm vào ta!

12:25: Trời xám và sĩnh nước. Cơn mưa lớn đêm qua làm cho Thượng Hải càng trở thành đỏng đảnh và xấu xí như người mới nhỏ dậy. Nhịp sống gấp gáp của quá trình thị trấn hóa làm tôi ngột ngạt, tôi mong sao chạy trốn khỏi đây càng sớm càng tốt. Tàu bắt đầu chuyển bánh đến Tô Châu đúng như ước muốn của tôi.

13:10: Tôi cập ga Tô Châu, vội nhắn tin cho Tuấn rằng tôi sẽ về nhà nghỉ để cất đồ rồi chúng tôi sẽ chạm mặt nhau tại một điểm dừng tàu điện ngầm gần trường Tuấn.

13:30: Tôi ra khỏi trạm xe điện ngầm và chao ôi... tôi nhân thức chính mình sẽ không ăn năn dù tới đây vào một ngày ảm đạm như thế này.

Tô Châu đón tôi với một diện mạo vô cùng đặc thù của vùng Giang Nam thơ mộng, cổ truyền. Những mái ấm xám đậm gập ghềnh như những đợt sóng gối nhau, vẽ lên nền trời bức chụp thủy mặc trữ tình bằng những tuyến phố nét rẳn rỏi nhưng vẫn uyển chuyển lôi cuốn. Tòa kiến trúc cổ hủ như vượt vạn dặm thời gian lừng lững sinh ra trước mắt tôi, hấp dẫn tôi bởi sinh khí tự thân thổi lại trong khoảng quá vãng. Không dằn được lòng bản thân, tôi ghẹ mắt qua khe cửa sổ có chấn song uốn lượn nhiều họa tiết đối xứng. Một khoảng sân bé, một vài chậu trúc xanh và một vài cái đèn lồng trụ tròn treo trước cửa, mọi thứ gầy xinh và yên ổn lặng cứ như thể chúng vẫn ở đó trong khoảng hai thế kỉ trước.

“Lại ngó nghiêng gì thế?”- Tuấn gọi tôi bằng giọng bông đùa yêu thích, cậu biết tôi là chúa tha thẩn.

“Thì xem còn mót được cái gì từ ngày xửa ngày xưa không!”

“Đừng mơ nữa đi, có thì người ta đã đem tham gia viện bảo tồn rồi! Nhưng nếu khoanh vùng tầm trăm năm đổ lại thì không cần tìm cũng thấy!”

Quả đúng như vậy, thành phố Tô Châu, hoặc ít ra là khu vực tôi đang đứng – quận Cô Tô được quy hoạch đồng bộ với kiến trúc cũ kĩ nhằm giữ trọn hơi thở của vùng sông nước Giang Nam. Những ngôi nhà, cửa hiệu mặt phường đều mặc đồng phục đen- xám- trắng: đen xám cho ngói và hiên, xám trắng cho tường.

Tới điểm đỗ ô tô buýt trên phố cũng được cất mái cong xám đậm như một phần hành lang trong các lâm viên cổ lỗ. Cố gắng quy hoạch bạn dạng địa hóa còn được biểu thị rõ nét hơn ở những con xã cũ kĩ. Nếu như phố cổ Bình Giang, con phố ngắn và hẹp rải đá xám xếp chéo như tết sam ở chính giữa và sỏi trắng hai bên vệ.

Đoạn kênh xanh uốn khúc chia phường khiến cho nhì – nhóc con giới ốm nhoi chỉ đủ chỗ cho ba bốn cây cầu tròn bé nhỏ và đủ cho du khách kiếm được rõ vết loang năm tháng trên bức tường phủ rêu phía đối diện. Các khi nhà mặt phường đều được thuê làm cho cửa hiệu bán nào đồ ăn vặt, nào nước hoa, đồ lưu niệm, tơ lụa... những không gian khác nhau ấy chỉ thực sự mở ra khi bước tham gia bên trong, còn bên ngoài, chúng nhường nhịn nhau một cách đáng nể. Tới nhì nhãn hàng thương mại hóa nhất là trà sữa Coco và cà phê Stabuck cũng khiêm tốn hơn khi hòa bản thân mình vào không gian sông nước, mặc dầu hơi khiên cưỡng.

Một phiên bản lề gỗ mục nom nhếch nhác hơn níu lấy ánh mắt tôi, tôi bước vào và... chẳng có gì bên trong ngoài một tấm bảng đen viết phấn xập xệ treo trên tường phủ bụi như thường thấy ở những khu nhà cộng đồng của Thủ đô xây trong khoảng thế kỉ trước, sàn nhà lem nhem, chiếc ghế bành bọc da đỏ nản lòng bạc chỏng chơ trong góc nhà. Nhưng càng tiến sâu tôi càng thích thú, những chậu hoa tí hon xinh và giàn mướp nhỏ bé rào tạm bợ, chúng chỉ cao ngang tôi và chỉ rộng chừng nửa mét. Cam kết chủ nhà không có nhu cầu ngồi dưới dàn mướp chật chội này để hóng mát, cũng không mong chờ bội thu những trái mướp dài cứng nhắc. Cái họ lưu giữ có chăng là một mảnh vườn, phải rồi, một mảnh vườn khó khăn mua nhân thức bao trong thời buổi công nghiệp hóa, một mảnh xanh mướt, an yên ổn và nhẹ bẫng!

18:00: Chúng tôi đi ăn tối, vì ruột gan kém nên tôi không dám ăn vặt. Dù là ở đâu, Thượng Hải hay Tô Châu những món ăn ấy vẫn luôn rộng rãi dầu mỡ và ngọt quá sức. Thế nhưng khi tham gia một nhà hàng dân dã (nhưng bài trí tuyệt đối quý phái với đẳng cấp dịch vụ miễn chê) tôi lại ăn món gạo nếp đúc ngó sen ngọt sắt mà tôi đồ là người ta đã chao nó với tuyến đường mật trước khi đem lên hấp. Tôi ăn nó chỉ vì Tuấn bảo đó là đặc sản Tô Châu.

Khoảng 19:30 chúng tôi ra xã Sơn Đường- con xã cổ hủ nhiều người biết đến khác của Tô Châu và thực sự bị cuốn vào môi trường văn hóa quánh đặc trên đoạn phường chỉ vỏn vẹn ba trăm sáu mươi mét này. Thành Câu Ngô(1) xưa hiện lên chân thực trong lung linh ánh đèn lồng đỏ lúc tỏ lúc mờ, mặt sông hắt lên từng gợn sáng nhấp nhoáng, chốc chốc lại tẽ làm đôi bởi chiếc thuyền mui gỗ rẽ nước hoặc xoay chiều. Ngồi trên thuyền, nhấp một số ngụm trà Bích La Xuân(2), để hồn chính mình chòng chành theo dòng nước, để những ngân âm réo rắt, du dương của tuồng Côn- xuất xứ của các loại tuồng truyền thống TQuốc nhấc tôi khỏi thực tiễn xô bồ thị phi mà ngược dòng thời điểm, ngược chiều môi trường lạc cõi vô vi thanh sạch! Dòng người vẫn gối nhau trên nhị con phố hẹp đôi bờ Sơn Tuyến đường, không quá ồn ã, đủ để nghe tiếng giọt trầm ưu kết tinh suốt hơn nhị nghìn năm khẽ rơi rồi đọng lại... mãi mãi... trong tâm khảm những du khách vãng lai!

Tôi nghe lòng bản thân còn vương vấn nơi con phố ốm...

... những nếp nhà cổ lỗ dốc mái san sát...

... những căn gác thấp e ấp sau hàng cửa sổ xếp đều...

... những cây cầu đá cong cong duyên dáng...

... và thế là sau bữa sáng muộn, tôi quyết định quay lại đây lần nữa. Hôm nay trời trong, cao xanh vô tận, chút hơi may giao mùa lẫn trong thứ nắng tiến thưởng ruộm làm tôi thêm phấn chấn. Xã Sơn Tuyến đường vào đêm ảo huyền bao nhiêu thì ban ngày lại gần gụi bấy nhiêu. Hàng mái dốc nối nhau dọc con thị trấn làm cho tôi không khỏi liên tưởng tới phường cổ hủ Thủ đô trong tranh của cố họa sĩ Bùi Xuân Phái, phảng phất một tí thân mật, một tẹo tao nhã và một tẹo duyên thầm!

Trước khi về, tôi ghé vào một “gánh kịch rong” trên thị trấn Sơn Tuyến đường(3). Gọi là kịch cũng chẳng phải vì thực ra đây vốn là một trò chơi bình dân, người xem (hay đúng hơn là “game thủ”) chuẩn y ống kính màu nhìn tham gia bên trong chiếc hộp gỗ chứa phổ quát bức vẽ minh họa câu chuyện mà người xướng trong bộ áo dài truyền thống TQuốc đang say sưa kể. Tôi được nghe và xem cả thảy ba chuyện (mà nhìn tranh tôi có thể đoán ra) là Võ Tòng đả hổ, Bao phủ Công xử án và đứa trẻ hái dừa, mỗi chuyện gồm nhị bức vẽ thô từ trục đường nét đến màu sấc và thú thiệt... tôi không nắm bắt người xướng kịch đang kể gì vì chất giọng địa phương nặng trịch không tròn vành, không tính nhì câu thần chú “Để tôi BIẾN cho các vị xem nhé!” và “Các vị đã nhận ra khuông cảnh BIẾN ĐỔI chưa!” sau mỗi lượt đổi tranh minh họa bên trong cái hộp gỗ như chiếu lệ.

Suy cho cùng, những đoạn kịch này giống như kể chuyện tranh dựng hình cho trẻ con vậy, điểm khác biệt duy nhất có lẽ nằm ở những câu thần chú kia. Khách hàng nào cũng hiểu đó chỉ là những màn trình diễn tạp kĩ bình thường, giản đơn không yên cầu đa dạng kĩ thuật nên chỉ đi qua, chặc lưỡi vô tình: “Chả có gì hay đâu!” Thế nhưng chỉ cần đôi ba người khách ngồi xuống chiếc ghế dài, kẹ mắt qua ô kính màu, chốc chốc lại hô lên “Biến rồi! Biến rồi!” đáp lại câu thần chú của người xướng, thì cả cái môi trường thông thường ấy đã trở thành sự cộng hưởng kết hợp của nhân tố văn hóa, linh tính tấn công trúng tham gia phiên bản ngã hiếu kì của nhân loại. Khi “màn kịch” thứ ba xong xuôi, tôi đứng dậy trả người xướng mười tệ cho mức độ hơn ba phút xem kịch và giật thột khi thấy phía sau lưng, đám đông đã quây thành một trục đường vòng cung kín nhìn tôi đầy vẻ tò mò. Một cô gái trẻ China còn chạy lại hỏi tôi đã nhận ra gì trong cái hộp gỗ đó, tôi chỉ cười đáp: “Xem đi rồi cô sẽ rõ ngay thôi!” mà lòng không thôi hoan lạc!

13:00: Tôi chạy vội ra ga để về Thượng Hải. Ba mươi phút nữa tàu chạy. Mặt các con phố phơi bản thân dưới nắng rát và mở đầu phả hơi. Tôi nhắn tin cho Tuấn, báo cáo rằng tôi đã lên tàu, tôi đã tới Tô Châu trong trời mưa và đi khi trời hửng nắng. Tuấn bảo thật nuối tiếc vì tôi tới không đúng lúc. Nhưng tôi thì nghĩ khác. Tô Châu đã cho tôi đa số dù nhân thức tôi chẳng ở lại với “nàng” lâu. Sự thanh tú nữ tính ấy, thảnh thơi. đằm thắm ấy khó khăn mà tậu thấy ở một nơi nào khác ngoài Tô Châu, trong ánh sáng đặc sắc buổi ban trưa tràn trong tôi ăm ắp như một món tiến thưởng lưu niệm đầy ý nghĩa thay cho lời tạm biệt hết lòng của Tô Châu...

... như một lời hứa hứa hẹn ngày tái ngộ giữa tôi với mảnh đất này!

 Ghi chú:

(1)    Tên gọi cũ rích của Tô Châu.

(2)    Một trong mười loại trà nổi tiếng Trung Quốc được trồng tại núi Động Đình, huyện Thái Hồ, tỉnh giấc Giang Tô.

(3)    Một loại đồ chơi dân gian, phương tây gọi là “peep show”, gồm một cỗ ván gỗ, bên trong có các bức vẽ. Người xướng chuyện căn cứ diễn biến và tiết tấu chuyện để thay đổi các bức vẽ. Người xem chuẩn y tấm kính đặt trong hộp gỗ theo dõi các bức tranh để theo dõi câu chuyện.

Những miền đất bạn đã đi qua đó, bạn đã ăn gì, chơi gì, khiến cho gì, ở đâu … những kỷ niệm khó quên, chút dư âm còn đọng lại bạn hãy viết và gửi nhập cuộc cuộc thi ‘Nắm tay nhau đi khắp cõi trần – Ngao du cùng tôi’ về hộp thư điện tử: caccuocthi.phununews@gmail.com

Đọc thêm:

Thể lệ cuộc tranh tài viết: ‘Nắm tay nhau đi khắp thiên hạ – Ngao du cùng tôi’

 Chu Mai Phương

Có thể bạn quan tâm: Mua Hàng Nhật Online